22/2/2007 - Ezoterizm ve Din

Tarihsel olarak değerlendirildiğinde, ezoterik örgütlerle dinlerin eski çağlarda hemen hemen tümüyle (örneğin Mısır'da Hermetizm, Yunan'da Eleusis, Dionysos Misterleri ve Orfizm, Yahudilerde Kabalacılık ve Essen'liler, Ortadoğu ve Akdeniz çevresinde Mithracılık, Manicilik, Hristiyanlık'ta Gnostikler, Katarlar, Şovalye Tarikatları, İslam'da Batıni Tarikatlar), yakın çağlara kadar da kısmen içiçe oluşup geliştiklerini görebiliriz. Bu gün bile, ezoterik örgütlerden bazısı belirli bir din çerçevesi içinde kendini sürdürme çabasındadır.

Yapısal açıdan deÄŸerlendirildiÄŸinde, ezoterik örgütlerle dinler arasındaki benzeÅŸim ve  ayrımlar kolayca ortaya çıkar. Her iki kurumda da, inançlar ve/veya öğretiler, belirli ayin, tören, ritüeller aracılığıyla pekiÅŸtirilmekte; ve bunlar belirli bir hiyerarÅŸinin gözetim ve denetiminde gerçekleÅŸtirilmektedir. Gene her iki kurum da, çeÅŸitli simgeler, mitler, efsane ve allegorilerden geniÅŸ boyutlarda yararlanmakta; "olumlu bilimlere" ancak kendi ilkelerinin koyduÄŸu sınırlar içinde göz yummaktadır. 

Ayrımlara gelince, tek bir temel ayrım bulunur: Dinler, inançlarını yayma çabası içinde olduklarından, herkese açık kurumlardır. DiÄŸer bir ifade ile, ekzoterik (exotérique)'dirler. Oysa, ezoterik kurumlar, ilkesel olarak, özel nitelikler ve eÄŸilimler taşıyan kiÅŸilere açıktırlar.